وطن و منزلي ضرورت بود | | خلق را چون نظر به صورت بود |
بيزن و خادمي نگيرد نور | | چون شود منزل و وطن معمور |
هم بماند ز هر دو فرزندي | | تا اگر بگذرد ازين چندي |
نگذارد به دست بيگانه | | که نگهدارد آن در خانه |
چون بداند که دوست خواهد خورد | | زانکه از مال غم ندارد مرد |
شربت مرگ و مردن اين بودست | | عادت زيستن چنين بودست |
گرد راني به جوي بيگردن | | پس چو ناچار شد که خواهي زن |
تا ترا بيند و شود بتو شاد | | زن دوشيزه خواه و نيک نژاد |
پيش او عشوهي تو بيهوده است | | کانکه با شوهري دگر بوده است |
خود فتوحيست اين و کم باشد | | و گرش صورت و درم باشد |
و گرش ايندو نيست دستوريست | | اصل در زن سداد و مستوريست |
بر سرخانه سر فرازش دار | | چونکه پيوند شد، به نازش دار |
او درآيد، تو احترامش کن | | تو در آيي ز در، سلامش کن |
وقت خلوت به لطف و بازي کوش | | هر زمانش به دلنوازي کوش |
پيش مردم عزيز دار او را | | صاحب رخت و چيز دار او را |
به نماز و به طاعتش در کش | | از سخنهاي خوب و گفتن خوش |
به نصيحت ز بام و در دورش | | ميکن ار بيني از خرد نورش |
پيرزن را به خانه جاي مده | | راه بيگانه در سراي مده |
راه لولي و مطرب و دلادل | | بيضرورت روا مدار به فال |
هر يکي را به قدر ميخور غم | | دل خويشان او مدار دژم |
به مراد تو سازگار شود | | تا ز لطف تو شرمسار شود |
وان چه دارد به سوي خود متراش | | با زن خويشتن دو کيسه مباش |
چون روي در زنت نماند خير | | زن چو داري، مرو پي زن غير |
در زيان گارگي چه سود توان؟ | | هر چه کاري همان درود توان |
دل در افتاد، تن ببايد داد | | زن کني، داد زن ببايد داد |
دو ديگر به راه در باشد | | آنکه شش ماه در سفر باشد |
شب خرابي و جنگ و قي کردن | | چار در شهر روز مي خوردن |
کهنه را هشته، قصد نو کرده | | دل به بازارها گرو کرده |
او بخفته ز خستگي چون يوز | | برده خاتون به انتظارش روز |
وين تحکم به مذهب که رواست؟ | | اين گنه را که عذر داند خواست؟ |
زن ازين خانه چون بدر نرود؟ | | کد خدايي چنين به سر نرود |
چون نيايد به خانه فاجر و رند؟ | | بشر در روم و تاجر اندر هند |
بي مي و نقل و کاس و جامي نيست | | در سفر خواجه بيغلامي نيست |
و آنچه اصلست در ميان نبود | | پيش خاتون جز آب و نان نبود |
خانه خود مده به باد، اي مرد | | اين نه عدلست و اين نه داد، اي مرد |
تا نيايد شغال در بيشه | | به ازين کرد بايد انديشه |
چه کني بر زنان چنين جبري؟ | | تو که مردي، نميکني صبري |
زن پاکيزه نيز کم نزند | | خواجه چون بيغلام دم نزند |
آتش و پنبه پيش هم نبرند | | بندهي خوب در حرم نبرند |
قصهي يوسف و زليخا چيست؟ | | کار ايشان اگر ز فتنه بريست |
ميخروشي که: «تله ميجنبه» | | پيش روباه مينهي دنبه |
آن ندارد کسي که اينش نيست | | هر که غيرت نداشت دينش نيست |
بعد از آن بنده و ضياع و عقار | | زن کني، خانه بايد و پس کار |
خانه را خرج و خرج را مهمان | | ملک را آب و بندگان را نان |
چه شناسد که نحو و منطق چيست؟ | | طفل کوچک چو بهر نان بگريست |
بيش بينم که بر خداي عزيز | | ميل کودک به گردگان و مويز |
به سر و پاي در کمند شوي | | چون اسير و عيالمند شوي |
سوي ظلمت شو و ز نور ببر | | طمع از لذت حضور ببر |
روز و شب تا سحر ز غم نالان | | نان و هيزم کشي چو حمالان |
خواجه نامي وليک بنده بسنج | | بندگي نان کشيدنست به رنج |
تو به رنج و به بندگي شادي | | خواجگي راحتست و آزادي |
غل ديوست،يا دو شاخهي غول | | گر نداني سزاي گردن گول |
کرده او را دو شاخه کدبانو | | هم چو دزدان نشسته بر زانو |
چون توان فخر خواجگي کردن؟ | | کنده در پاي و بند بر گردن |
تا شبش تنگ در کنار کشي | | روز تا شب بلا و بار کشي |
نتوان راه زادنش بستن | | از تو خاتون چو گردد آبستن |
خرج بايد دو مرده آماده | | چون بزاد، ار نرست اگر ماده |
دختران را به زر عروسي کن | | پسران را قباي روسي کن |
نتواني شدن به کلي دور | | ز در دوستان به ماتم و سور |
با چنين کمزني چه جاي زنست؟ | | خواجگي نيست، اين بلاي تنست |
گر اميري کني برانندت | | بندگي کن، که خواجه خوانندت |
{{Fullname}} {{Creationdate}}
{{Body}}